allesfrans.com

  
Beginpagina > Franse taal > Oorsprong en dialecten > Merknamen die algemeen gebruikt worden

Merknamen die algemeen gebruikt worden

dinsdag 28 augustus 2018, door Hanjo

Wanneer een merknaam een algemeen gebruikt woord is geworden spreek je in het Frans van een "nom de marque lexicalisé". In het Nederlands spreken we van "merkverwatering", maar in het Frans klinkt het (als zovaak) een stuk mooier, als je de officiële benaming "antonomasie" buiten beschouwing laat.

Het vorige artikel in deze rubriek: Gaat artikel 2 van de Franse grondwet aangepast worden?
Beoordeling:
1 stem
  • Druk dit artikel af
  • Email
  • Reactie
  • RSS

Het is waarschijnlijk de droom van iedere fabrikant: jouw productbenaming als gangbaar woord. Het betekent immers dat jouw merknaam van een bepaald product of dienst zo bekend wordt, dat men in de spreektaal deze naam ook gaat gebruiken om te verwijzen naar soortgelijke producten van een ander merk. Maar het kan ook nadelig werken, want tenzij de fabrikant speciale maatregelen neemt, kan merkverwatering het intellectueel eigendom op de naam doen verliezen!

Enkele voorbeelden van Nederlandse merkverwatering zijn: Aspirine (oorspronkelijk een merknaam van Bayer) met als verkleining asperientje, Luxaflex (merknaam van Hunter Douglas), Walkman (merknaam van Sony) of het werkwoord tectyleren. En in de medicijnen hebben we natuurlijk ook het sinasprilletje.

Antonomasie in de Franse taal

In een Franse apotheek zul je met "aspirine" ook de juiste medicijnen krijgen en, hoewel inmiddels een retro-artikel, ook de "Walkman" zal worden begrepen.
Luxaflex wordt in Frankrijk gecommercialiseerd, maar er is geen sprake van merkverwatering. Ze hebben daar het woord "stores" voor, dat niets met het Engelse woord te maken heeft, maar afgeleid is van het Latijnse "storea", wat mat, vlechtwerk betekent.

Het is in allerlei talen heel gebruikelijk om product- of merknamen te gebruiken. "Wil je een Bordeautje", zal in het Frans niet verkleind worden maar wordt wel gebruikt. Iedereen zal begrijpen dat je een glas wijn aanbiedt.

Een heleboel Fransen weten het niet, maar Frigidaire is ook een merknaam. Tussen 1953 en 1975 produceerde General Motors-Frigidaire een complete lijn van huishoudelijke toestellen en compressoren. Inmiddels behoort de merknaam toe aan Electrolux, dat de merknaam ook gebruikt voor zitmaaiers. Overigens gebruiken de Fransen meestal de verkorte versie "frigo" waneer ze naar een koelkast verwijzen.

Bij het woord Scotch denk je misschien het eerst aan whisky, maar het staat ook op de lijst van schoolbenodigdheden van de Franse scholieren. Fabrikant 3M gebruikt de naam voor een productlijn van lijmen en plakband. Wanneer de Franse leerling om "scotch" vraagt, wordt plakband bedoeld.

Bic is een ander voorbeeld. Het woord wordt in Frankrijk en België gebruikt om een balpen aan te duiden, hoewel de fabrikant meer schrijfwaren maakt dan alleen de balpen. Als afkorting heeft het woord meerdere betekenissen, zoals Bank Identifier Code, bénéfices industriels et commerciaux in de Franse belasting­wetgeving of bien d’intérêt culturel.

Vaak kregen producten ook de naam van hun uitvinder of verzinner, zoals bij de poubelle, de prullenbak die werd uitgevonden door de prefect van Seine, Eugène Poubelle.

Don Juan heeft wat dat betreft internationale bekendheid, want ook in Nederland weten we wat ermee wordt bedoeld. Net als de 18e eeuwse Franse schilder Étienne de Silhouette die een nieuwe schildertechniek ontwikkelde.

Een straatkind wordt in Frankrijk een gavroche genoemd, naar het karakter in Les Misérables van Victor Hugo.

En ook Molière droeg een steentje bij met het woord harpagon. In het toneelstuk L’Avare is het een rijke weduwe die alleen maar spaarde en weigerde de geringste kosten te maken. "Als er eten is voor acht, dan is er eten voor tien", zegt ze in het stuk. Haar naam staat nu voor hebzucht.

Maar Molière zorgde voor meer woorden. In de komedie Le Tartuffe ou l’Imposteur is Tartuffe een intrigant en het woord verwijst in fr Franse taal nog steeds naar een huichelaar.

Macadam is een bestratingstechniek ontwikkeld door de Schot John Loudon McAdam. Het is opgebouwd uit drie lagen verschillende steenslag: de basis wordt gevormd door grove steenkorrels die voor de stabiliteit zorgen. Deze korrels worden afgestrooid door het inwalsen van twee kleinere types grind.
Dit proces van wegherstel wordt in het Frans macadamisation genoemd.

Ook in het Nederlands

Louis Béchameil de Nointel is de uitvinder van een saus die nu nog steeds Béchamel genoemd wordt.

Pantalon is een personage uit de commedia dell’arte die zich in een rode pantalon kleedde.

En natuurlijk hebben we legio voorbeelden in wetenschap en techniek.

 

Het volgende artikel in deze rubriek: Nederlandse woorden in het Frans
Reacties

© allez-allier/allesfrans 2008-2018 | SPIP | Plan | Mention